สาลิกา สาลิกา 2561/09/27 15:52
Thumb lg 65ec004f a12c 4161 b8d5 0d477cc59428

เปิดประวัติ 'เขาดิน' สวนสัตว์แห่งแรกของไทย ก่อนจะกลายเป็นความทรงจำ!!

100 Pepper

สวนสัตว์แห่งแรกของไทย ก่อนจะย้ายไปที่อื่นพร้อมชื่อใหม่ เรามาดูประวัติและเรื่องราวที่เราไม่เคยรู้มาก่อนเกี่ยวกับเขาดินวนาหรือสวนสัตว์เขาดินกันเลย


เชื่อว่าคุณผู้อ่านหลายคนคงรู้จักสวนสัตว์เขาดิน เพราะมันเป็นสิ่งที่อยู่คู่คนไทยมานานแสนนาน แต่แล้ววันที่สวนสัตว์เขาดินจะต้องปิดตัวลงก็มาถึง ใครที่ยังไม่รู้จักเขาดิน หรือไม่เคยทราบประวัติความเป็นมา รวมถึงความเป็นที่สุดในหลายๆ เรื่องของเขาดินมาก่อน บทความนี้จะเป็นอีกบทความหนึ่งที่ทำให้คุณต้องระลึกถึงเขาดินไปอีกนานแสนนาน

ประวัติเขาดิน

สวนสัตว์ใจกลางกรุงแห่งนี้มีชื่ออย่างเป็นทางการว่า 'สวนสัตว์ดุสิต' เรียกกันทั่วไปว่า "เขาดิน" คุณผู้อ่านหลายคนอาจจะสงสัยว่าทำไมชื่อเล่นกับชื่อจริงถึงได้แตกต่างกันมากมายเหลือเกิน คงต้องเท้าความกันตั้งแต่แรกเริ่มว่าสถานที่แ่ห่งนี้เกิดขึ้นโดยพระราชดำริในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ในหลวงรัชกาลที่ 5 เมื่อปี พ.ศ. 2438 หลังจากที่เสด็จสวนพฤษชาติในต่างประเทศ จึงโปรดเกล้าให้สร้างสวนพฤษชาติขึ้น โดยทรงใช้เงินพระคลังข้างที่ซึ่งเป็นพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์ซื้อสวนและนาแถวคลองผดุงกรุงเกษมและคลองสามเสน จากนั้นโปรดให้ขุดคูคลองและตัดถนนขึ้นโดยรอบ นำดินมาถมที่ดินตรงกลางให้สูงขึ้นเป็นเนิน จึงเรียกกันว่า "เขาดิน" จากนั้นทรงพระกรุณาโปรดเกล้าให้ปลูกต้นไม้รอบๆ เนินดิน เรียกว่า "วนา" สถานที่แห่งนี้จึงมีชื่อเรียกลำลองว่า "เขาดินวนา" ตั้งแต่ตอนนั้น

เขาดินวนาแต่เดิมอยู่ในพระราชวังดุสิต เป็นที่ประพาสส่วนพระองค์และเป็นที่พักผอนหย่อนใจของข้าราชบริพารฝ่ายในมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2411 และเนื่องจากเป็นสวนสำหรับพักผ่อน ข้าราชบริพารจึงต่างพากันเรียกที่แห่งนี้ว่า "สวนดุสิต" อีกชื่อหนึ่งด้วย หลังจากนั้นพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ในหลวงรัชกาลที่ 7 ทรงมีพระราชดำริจะทำให้สวนดุสิตงดงามกว้างขวางกว่าเดิม เพราะมีพระราชประสงค์จะเปิดให้ประชาชนเข้าพักผ่อนหย่อนใจด้วยจึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าให้มหาเสวกตรีพระยาบริหารราชมาณพดำเนินการปรับปรุง ทว่ายังไม่ได้ทันได้เปิดให้ประชาชนเข้าใช้สอยก็เกิดการปฏิวัติเปลี่ยนแปลงการปกครองขึ้นเสียก่อน

ต่อมาในปี พ.ศ 2481 รัฐบาลจอมพล ป. พิบูลสงคราม ได้กราบบังคมทูลขอพระราชทานสวนดุสิตเป็นสวนสาธารณะสำหรับประชาชน ตอนนั้นพระวรวงศ์เธอพระองค์เจ้าทิพอาภา ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดล (รัชกาลที่ 8) ได้พระราชทานอนุมัติในนามในหลวงรัชกาลที่ 8 ให้เทศบาลนครกรุงเทพเข้ามาจัดการเขาดินวนาให้เป็นสวนสาธารณะสำหรับประชาชน โดยเทศบาลนครกรุงเทพได้ปรับปรุงเขาดินให้เป็นสวนสัตว์ชื่อ "สวนสัตว์ดุสิต" และเปิดให้ประชาชนเข้าชมเป็นครั้งแรกในวันที่ 18 มีนาคม พ.ศ. 2481 นับเป็นสวนสัตว์แห่งแรกของประเทศไทย สวนสัตว์ดุสิตแต่เดิมอยู่ในความดูแลของเทศบาลนครกรุงเทพ สังกัดกระทรวงมหาดไทย ต่อมาในปี พ.ศ. 2497 จึงได้ย้ายมาอยู่ในสังกัดองค์การสวนสัตว์ และในปี พ.ศ. 2506 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช ในหลวงรัชกาลที่ 9 ได้ทรงรับองค์การสวนสัตว์ไว้ในพระบรมราชูปถัมภ์ ตามคำกราบบังคมทูลฯ ขอพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ของพลโท บัญญัติ เทพหัสดิน ณ อยุธยา ประธานกรรมการและผู้อำนวยการองค์การสวนสัตว์ในขณะนั้น

เรื่องที่คุณไม่เคยรู้และความเป็นที่สุดของสัตว์ในเขาดิน

เขาดินมีเนื้อที่ 118 ไร่ 2 งาน 66 ตารางวา มีสัตว์ประมาณ 1,343 ตัว เป็นสัตว์ที่เลี้ยงลูกด้วยนม 331 ตัว สัตว์เลื้อยคลาน 170 ตัว และสัตว์ปีก 842 ตัว และนี่คือเรื่องที่คุณไม่เคยรู้เกี่ยวกับสัตว์ในเขาดิน

สัตว์ชนิดแรกในเขาดินมีที่มาไม่ธรรมดา

กวางดาวเป็นสัตว์ชนิดแรกที่เข้ามาอยู่ในเขาดิน กวางดาวเหล่านี้มีประวัติที่ไม่ธรรมดาเพราะกวางดาวไม่ใช่สัตว์พื้นเมืองของประเทศไทยแต่เป็นสัตว์พื้นเมืองของอินเดียซึ่งภายหลังมีการนำมาเลี้ยงในประเทศอินโดนิเซีย เมื่อครั้งที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ในหลวงรัชกาลที่ 5 เสด็จเกาะชวา ประเทศอินโดนีเซีย ทรงนำกวางดาวฝูงหนึ่งมาจากชวาและโปรดให้เลี้ยงไว้ที่สวนกวางซึ่งก็คือสวนอัมพรในปัจจุบัน เมื่อครั้งที่สวนสัตว์ดุสิตหรือเขาดินกำลังจะเปิดให้ประชาชนเข้าชม ได้มีการย้ายกวางดาวซึ่งมีอยู่เพียง 1-12 ตัวจากสวนกวางดังกล่าวมาอยู่ในสวนสัตว์ กวางดาวจึงนับเป็นสัตว์ชนิดแรกของเขาดิน

สัตว์ที่มีอายุมากที่สุดในโลก อยู่ที่เขาดิน

เชื่อว่าหลายคนคงเคยได้ยินชื่อ "แม่มะลิ" ฮิปโปโปเตมัสที่เมื่อปีที่แล้วทางสวนสัตว์ดุสิตได้จัดกิจกรรมรับขวัญแม่มะลิครบรอบ 51 ปีด้วยเค้กผักก้อนโต ฮิปโปโปเตมัสเป็นสัตว์พื้นเมืองแอฟริกา มีถิ่นที่อยู่ตั้งแต่ตอนใต้ของทะเลทรายสะฮาราลงไป ฮิปโปตัวหนึ่งมีน้ำหนักเฉลี่ย 2-4 ตัน และมีอายุเฉลี่ยประมาณ 40 ปี ปกติแล้วฮิปโปเป็นสัตว์ดุร้าย มักมีอารมณ์ฉุนเฉียว แต่แม่มะลิกลับมีนิสัยสุภาพเรียบร้อยน่ารัก แถมยังฟังภาษามนุษย์รู้เรื่องหลายคำ เวลาที่เจ้าหน้าที่เรียกให้ขึ้นมาจากน้ำ แม่มะลิก็จะเดินอุ้ยอ้ายขึ้นมาตามเสียงเรียกเสมอ

แม่มะลิมาอยู่ที่สวนสัตว์เขาดินครั้งแรกตอนอายุ 1 ปี โดยย้ายมาจากสวนสัตว์ทีลเบิร์ก ประเทศเนเธอร์แลนด์ เมื่อวันที่ 8 มิถุนายน 2510 คิดว่าคุณผู้อ่านหลายท่านคงยังไม่เกิดกันเลยทีเดียว แม่มะลิตกลูกในสวนสัตว์ดุสิตซึ่งไม่ใช่เรื่องง่ายเลยที่สัตว์ในสวนสัตว์จะให้กำเนิดลูก แต่แม่มะลิกลับให้กำเนิดลูกในสวนสัตว์ดุสิตมากถึง 14 ตัว โดยลูกตัวแรกของแม่มะลิ คือ ตอร์ปิโด เป็นฮิปโปเพศผู้ เกิดวันที่ 6 มิถุนายน 2514 ตอนนี้อยู่ที่สวนสัตว์เชียงใหม่ ส่วนลูกตัวสุดท้ายของแม่มะลิ คือ มะยม ฮิปโปเพศผู้ เกิดวันที่ 9 สิงหาคม 2542 ตอนนี้อยู่ที่สวนสัตว์เปิดเขาเขียว นอกจากแม่มะลิจะกำเนิดลูกให้กับสวนสัตว์แล้ว ปัจจุบันแม่มะลิยังเป็นฮิปโปโปเตมัสที่มีอายุมากทีสุดในโลกด้วย โดยมีอายุมากถึง 52 ปี และยังแข็งแรงน่ารักเหมือนเดิม

สัตว์หายากที่สุดในโลกก็อยู่ที่เขาดิน

เก้งเป็นสัตว์คล้ายกวาง ปกติแล้วจะมีสีน้ำตาล ไม่มีลาย มีขนสีดำขึ้นตามแนวเขาจนดูคล้ายรูปตัววี เก้งมีถิ่นฐานอยู่ในแถบอินเดียตอนใต้และแถบอินโดจีนลงไปถึงอินโดนีเซีย แม้ว่าเก้งธรรมดาจะเป็นสัตว์หายาก ทว่าเก้งเผือกกลับเป็นสัตว์ที่หายากที่สุดในโลกและพบเพียงที่เดียวคือในประเทศไทย โดยเก้งเผือกตัวแรกถูกจับได้ในอำเภอแม่สอด จังหวัดตาก ชาวบ้านได้นำมันไปน้องเกล้าฯ ถวายสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถในรัชกาลที่ 9 และพระองค์ท่านทรงพระราชทานเก้งเผือกตัวนี้ให้กับสวนสัตว์ดุสิต มันถูกตั้งชื่ออย่างเก๋ว่า "เพชร" จากการผสมพันธุ์เจ้าเพชร ทำให้สวนสัตว์ได้ลูกเก้งเผือกเพิ่มขึ้นอีก 6 ตัว เป็นเก้งเผือกเพศผู้ 5 ตัว ส่วนตัวล่าสุด ชื่อ "ไข่มุก" เป็นเก้งเผือกเพศเมียตัวแรกของสวนสัตว์ดุสิตและอาจเป็นตัวแรกของโลกอีกด้วย

เขาดินจะย้ายไปที่ไหน

เมื่อวันที่ 30 พฤศจิกายน พ.ศ. 2560 สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมหาวชิราลงกรณ รัชกาลที่ 10 พระราชทานที่ดิน 300 ไร่ในจังหวัดปทุมธานี โดยมีพลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรีและคณะ เป็นผู้รับพระราชทานโฉนดที่ดินดังกล่าว เนื่องจากเขาดินค่อนข้างคับแคบ มีเนื้อที่น้อยเมื่อเทียบกับจำนวนสัตว์ทั้งหมด อีกทั้งยังอยู่ใกล้กับสถานที่สำคัญ เมื่อเกิดการชุมนุมการทางเมือง เสียงผู้คนและเสียงปืนรบกวนสัตว์เป็นอย่างมาก

สวนสัตว์ใหม่ยังอยู่ในช่วงเตรียมการ โดยคาดว่าจะสร้างเสร็จในปี พ.ศ. 2565 โดยจะใช้ชื่อว่า "สวนสัตว์ปทุมธานี" ไปก่อน หลังจากที่ได้รับพระราชทานชื่อหรืออาจจะจัดการประกวดชื่อแล้ว ก็จะดำเนินการเปลี่ยนชืออย่างเป็นทางการอีกครั้งหนึ่ง ส่วนบรรดาสรรพสัตว์พันกว่าชีวิตก็จะทะยอยเดินทางไปอยู่ในสวนสัตว์ในสังกัดองค์การสวนสัตว์ในพระบรมราชูปถัมภ์ทั้งหมด 6 แห่งทั่วประเเทศ เช่น สวนสัตว์เขาเขียว สวนสัตว์เชียงใหม่ สวนสัตว์นครราชสีมา และสวนสัตว์สงขลา เป็นต้น

เขาดิน สวนสัตว์แห่งแรกของประเทศไทย ยังคงเปิดให้คุณๆ ได้ไปเที่ยวเป็นครั้งสุดท้ายตั้งแต่วันนี้จนถึงวันที่ 30 กันยายน 2561 และหลังจากสิ้นเดือนกันยายนนี้ไป ก็เป็นอันปิดตำนาน 79 ปี ของสวนสัตว์ดุสิตลง ใครยังไม่มีโอกาสได้ไปเที่ยว คงต้องรีบกันหน่อย อย่างน้อยคุณก็จะได้ชื่อว่ามีโอกาสได้ไปเหยียบสวนสัตว์แห่งแรกของประเทศไทยก่อนที่มันจะปิดตัวลง

คุณคือคนหนึ่งที่ผูกพันกับสวนสัตว์เขาดินใช่หรือไม่

Preload

แบ่งปันกับเพื่อน

Author

Thumb lg df9e4092 097e 4e50 943e db86ce5d79c4

สาลิกา สาลิกา

ถ้าคุณชอบบทความนี้ กด "Like"เลย!

มีบทความเด็ดๆแซ่บๆจากสไปซ์อีกเพียบ!